1․ Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով մեկ կամ կրկնակ բաղաձայն։

Անդորր, բալլադ, պտտահողմ, բերրի, տարատեսակ, մրրիկ (հողմ), մրիկ (հացաբույսերի հիվանդություն), տարրական, տոննա, բջջային, սովալլուկ, տարորոշել, այբենական, երեսսրբիչ, երրորդ, հինգերորդ, չորրորդ, անդորրագիր, հովասուն, ուղևոր, հովվական, հովանոց, ուղղակի։

2․ Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով և կամ եվ։

Ուղեվճար, ագեվազ, սերկևիլ, գերեվարել, գինեվաճառ, կարևոր, գինեվարպետ, դափնեվարդ, ոսկևորել, կարեվեր, հոգեվարք, հոգեվիճակ, ոգևորել, հարևան, ոսկեվազ, ոսկեվարս, արևելաեվրոպական, իջևանել։

30. Կետերի փոխարեն գրի՛ր մ կամ ն և բառարանով ստուգի՛ր:

Անպաճույճ, ամբարտակ, անփարատ, անբասիր, անբերան, ամպրոպ, համբերություն, հանպատրաստից, անփառունակ, անպատեհ, անբարոյական:

32. Տրված բառերը տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն՝ համապատասխանեցնելով նախադասություններին:

Խռպոտ, դժոխք, ոգևորվել, զառիվայր, անկոտրում, ընդհատել, միանգամայն:

Տոթ էր, աղմուկ ու խառնաշփոթ. կարծես դժոխք լիներ:

Գլորվում էր զառիվայր լանջով:

Ձայնն էլ խզված էր ու խռպոտ:

Առանց ընդհատել լսեցին նրա ամբողջ ելույթը ու հետո նստեցին մտամոլոր:

Դու միանգամայն անտեղյակ ես, դրա համար էլ խոսքդ չեն լսում ու աղմկում են:

Անկոտրում ոգի ունի, հեշտ չէ նրան ծնկի բերել:

Միանգամից ոգևորվել է ու կպչում գործի:

33. Տրված բառերը տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն՝ համապատասխանեցնելով նախադասություններին:

Նախօրոք, շնորհք, մեհյան, ներողություն, խոչընդոտող, նրբանկատ, գործընկեր:

Այնքան շատ են խոչընդոտող ու խանգարողները, որ էլ ոչինչ չեմ ուզում անել:

Դե՛, ցո՛ւյց տուր շնորհքդ, թող տեսնեն, թե ինչեր ես անում:

Նախօրոք ամեն ինչ պատրաստել էր, որ հետո իրար չխառնվեր:

գործընկերս մանր-մունր հոգսերով է տարվել ու մոռացել մեր պայմանը:

ներողություն խնդրեց ու հանգիստ դուրս եկավ. կարծես ոչինչ չէր եղել:

Հեթանոսական մեհյանի տեղում է կառուցվել այս տաճարը:

Շատ նրբանկատ մարդ է. երբեք ընկերներիս մոտ ինձ դիտողություն չի անում:

34. Տրված բառերը տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն՝ համապատասխանեցնելով նախադասություններին:

Տաղտկալի,խաբել, արտասուք,կարկառել,խարխափել, խախտել, հռետոր:

Ոչ մի նոր բան չկա, այստեղ միշտ նույն տաղտկալի ֆիլմերն ու նկարները կտեսնես:

հռետորն այնպիսի մի ելույթ ունեցավ, կարծես ամբողջ կյանքում այդ մասին էր մտածել:

 Մթության մեջ խարխափելով տագնապած ու անհույս փնտրում էր ճանապարհը:

Ինչո՞ւ ես երդվում, որ հետո էլ ստիպված ես լինում խախտել երդումդ, խաբել ինքդ քեզ:

արտասուքը հոսում էր աչքերից, բայց  էլի կատակում էր ու փորձում ժպտալ:

Ձեռքերը կարկառել դեպի երկինք  ու ինչ-որ բան էր մրմնջում:

35. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Ջորդանո Բրունոն ամբողջ  ութ տարի բանտում մնաց: Սուրբ հայրերը սպասում էին, որ  նա կընկճվի: Նա խոստովանում էր, որ ինքը մեղք է գործել եկեղեցու դեմ, բայց պնդում էր, որ իր ուսմունքը ճշմարտացի է ու ամբողջական: Մտածելու համար նրան իննսուն օր ժամանակ տվեցին և օրը երկու ամգամ՝ կեսօրին ու կեսգիշերին,աստվածաբաններ էին ուղարկում նրա խուցը: Բայց նա ոչինչ չէր խնդրում: Երբ կարդինալի պալատում, կարդում էին դատավճիռը, նա ասաց. «Դուք ավելի մեծ երկյուղով եք հայտնում ինձ դատավճիռը, քան ես լսում եմ»:

36. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Պատկերացրեք, որ  երկրի վրա մեզ  հետ  միասին ապրում են էակներ,  որոնց  

կյանքի ժամանակամիջոցը՝ ծնունդից մինչև մահ, տեղավորվում է վայրկյանի հազարերորդական մասում: Այդպիսի յուրաքանչյուր էակի կյանքի ընթացքում դիտվող աշխարհը ակնթարթային լուսանկարը կլինի: Այդ  նկարի մեջ տարօրինակ դիրքերում քարացած անշարժ էակներ՝ մարդիկ կլինեն:

37. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Երկրագնդի վրա կյանքը հավանաբար ծովում է սկզբնավորվել: Ու թեև զարգացման միլիոնավոր տարիներ են անցել, հիմ.լ մարդու մարմնի հյուսվածքները ողողվում են աղային լուծույթով, որն իր բաղադրությամբ շատ նման է ծովի ջրին: Դրանք անհրաժեշտ են նյութափոխության և օրգանիզմի ամբողջ գործընթացի համար: Բայց ջուրը միայն օրգանիզմի առողջ և արդյունավետ գործունեությանն է նպաստում: Ծովն ինքնին սննդանյութերի աղբյուր է: Վերջապես նաև ջրային ճանապարհների մասին հիշենք:

38. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Աղթամար կղզու բոլոր շինություններից ամենահրաշափառը Սուրբ Խաչի տաճարն էր: Բյուրավոր  նավեր ցամաքից կրում էին ամենաընտիր քարերը՝ տաճարի շինվածքի համար: Գագիկ թագավորը  մինչև անգամ  հեթանոսական մի բերդ կործանել տվեց, որ դրա քարերն էլ բերեն Աղթամար: Տաճարի շինվածքի  համար օգտագործվեց ավելի քան երկու հարյուր լիտր կաթ: Պատերը զարդարված էին բարձրաքանդակ   պատկերներով,  որոնց մեջ Աստվածաշնչյան հերոսների և Փրկչի բոլոր կարևոր  տն.րիությունները երևում էին:

39. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Վերջապես նրանք  հասան հռչակավոր Խաչաղբյուրին: Առաջնորդը մագլցեց ժայռն ու անցումի մոտից մի պարան կապեց, որպեսզի տղաները կառչելով բարձրանան քարանձավ: Քարանձավային լճակից թափվող առվակի մեղմ խոխոջյունն էր լսվում: Ջուրն այնքան թափանցիկ էր, որ հատակի խիճն ու ավազը  երևում էին: Արշավախմբի  որոնումները ցնցող  արդյունք տվեցին: Տղաները այդ քարանձավից ոչ միայն նախամարդու իրեր գտան, այլև, բազմաթիվ ստորգետնյա անձավներ, լճեր ու գետեր:

Հնչյունաբանություն                            

 1 . Տրված բառերի մեջ մտնող հնչյունները գրի՛ր:

Օրինակ`

հարևան- հ, ա, ր, է, վ, ա, ն:

Յուրաքանչյուր– յ ու ր ա ք ա ն չ յ ու ր, արհամարհել– ա ր հ ա մ ա ր է լ, ակնդետ– ա կ ը ն դ է տ, լուսնկա– լ ու ս ն ը ն կ ա, ուղևորվել– ու ղ է վ օ ր է լ, երկաթյա– յ է ր կ ա թ յ ա, Սեբաստիա– ս է բ ա ս տ ի ա, հիացմունք– հ ի յ ա ց մ ու ն ք:

2. Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ:

… հնչյունները ձայնավորներ են:

Յ, մ, ն, լ, ր, ռ, վ, ղ, զ, ժ, բ, գ, դ, ձ, ջ հնչյունները ձայնեղ բաղաձայններ են:

Ֆ, խ, ս, շ, հ, պ, փ, կ, ք, տ, թ, ծ, ց, ճ, չ հնչյունները խուլ բաղաձայններ են:

3. Գրի՛ր տրված պայմաններին բավարարող հինգական բառ:

ա) Սկսվեն ձայնավորով և ավարտվեն խուլ բաղաձայնով: Աշխարհ, անորակ, ակ, էշ, ամպ

բ) Սկսվեն ձայնավորով և ավարտվեն ձայնեղ բաղաձայնով: Արջ, երազ, ուժ, եզ, աղ

գ) Սկսվեն ձայնեղ բաղաձայնով և ավարտվեն ձայնավորով: Բու, Դու, ձու, բազե,

դ) Սկսվեն խուլ բաղաձայնով և ավարտվեն ձայնավորով: Պապի, տատի, կատու, սոսի

ե) Սկսվեն և ավարտվեն ձայնավորով: Ապակի, երկու, ինը, ոզնի, Իրինա

• Գրի՛ր տրված պայմաններին բավարարող հինգական բառ:

ա) Սկսվեն և ավարտվեն ձայնեղ բաղաձայնով: բադ, գազ, զանգ, գանգ, գանձ

բ)  Սկսվեն ձայնեղ բաղաձայնով և ավարտվեն խուլով: Բակ, բաս, բաշ, դատ, ժամանակ

գ) Սկսվեն և ավարտվեն խուլ բաղաձայնով: Պուպուշ, խաշ, սունկ, ճանճ, շաշ

դ) Սկսվեն խուլ բաղաձայնով և ավարտվեն ձայնեղով: կարագ, խաղ, սազ, խեժ, ծարավ

5. Գրի՛ր թե նախորդ վարժության մեջ առաջադրված ո՞ր պահանջին է համապատասխանում տրված բառերից յուրաքանչյուրը:

Որակ–3ա, ոզնի–3դ, երանգ-3բ, եղևնի-3դ, տերև-4դ, ճանապարհ–4գ, կաթսա–3դ, արոտ–3ա:

• Հատ-հատ արտասանի՛ր տրված խուլ բաղաձայնները. ո՞ր շարքի հնչյունները կանվանես շնչեղ խուլ (պատասխանդ պատճառաբանի՛ր):

Բ շարքը լրացրո՛ւ:

Ա.                    Բ.

 պ                     փ

 կ                       ք

տ                       ց

ծ                     թ

ճ                     չ

• Տրված հնչյունները բաժանի՛ր երեք շարքի և անվանի՛ր շարքերից յուրաքանչյուրը:

Բ, ծ, գ, փ, ճ, դ, պ, ձ, ջ, կ, ք, տ, թ, ց, չ:

Ձայնեղ	Խուլ	Շնչեղ խուլ
Բ, գ, դ, ձ, ջ	Ծ, ճ, պ, կ, տ	Փ, ք, թ, ց, չ

• Բարձրաձայն արտասանի՛ր տրված հնչյունները (ուշադրությո՛ւն դարձրու լեզվիդ, շրթունքներիդ): Փորձի՛ր բացատրել, թե այս խմբավորումն ինչի՛ հիման վրա է կատարել:

1.  Մ, բ, փ: շրթերը պետք է կպցնել պ, ֆ, վ

2. Լ, ր, տ, զ, շ, թ, ձ, ծ, ց, ջ, չ: լեզվով ենք արտաբերում ն, դ, ճ, ս, ժ, ո

3. Գ, կ, ք, խ: կոկորդով ղ

• Հետևյալ հնչյունները տեղադրի՛ր նախորդ վարժության շարքերում:

Ն, վ, ֆ, դ, պ, ճ, ս, ժ, ղ, ո: