Author: admin

1. Ի՞նչն է քեզ համար ամենակարևը դպրոցում սովորելիս․ գիտելիք, ընկերություն, արդարություն, հաջողություն, ստեղծագործականություն, թե՞ այլ բանը։ Ըկերություն
2. Ի՞նչ արժեք ես ամենից շատ գնահատում քո դասընկերների մեջ (օր.՝ անկեղծություն, փոխօգնություն, հարգանք)։ Ես չեմ պատասխանելու այս հարցին
3. Որոնք են այն հանգամանքները, որոնք քեզ խանգարում են լավ սովորել կամ կենտրոնանալ։ Ես չեմ պատասխանելու այս հարցին
4. Ի՞նչ կուզեիր, որ դպրոցը կամ դասերը քեզ ավելի շատ տային այս տարի։ Հանգստություն
5. Ինչպե՞ս ես պատկերացնում «լավ դասարանը»․ ի՞նչ որակներ պետք է ունենա դասարանը որպես թիմ։ Ես չեմ պատասխանելու այս հարցին

6. Որոնք են այն երեք հմտությունները, որ կուզեիր զարգացնել այս ուսումնական տարում (օր.՝ քննադատական մտածողություն, թիմային աշխատանք, հանրային խոսք, պատմական վերլուծություն)։ Ոչ մեկը
7. Ի՞նչ գիտելիք կամ թեմա է քեզ առավել հետաքրքիր պատմության մեջ, որ կուզեիր խորացնել։ Ոչ մեկը
8. Կուզե՞իր մասնակցել նախագծային աշխատանքների (օր.՝ փոքր հետազոտություն, ներկայացում, թիմային նախագիծ)․ ինչ թեմայով։ Ոչ
9. Եթե այս ուսումնական տարվա սկզբում հետհայաց գցես նախորդ ուսումնական քո գործոնեությանը ՝ ի՞նչ կուզեիր ասել ինքդ քեզ․ «Ես կարողացա․․․» Ես չեմ պատասխանելու այս հարցին
10. Ի՞նչն է քեզ ամենից շատ մոտիվացնում սովորել․ գնահատականը, ուսուցչի ու ծնողների կարծիքը, անձնական հետաքրքրությունը, թե՞ ապագայի մասնագիտության մասին պատկերացումը։ Ոչ մի բանը

Эдвард «Чёрная Борода» Тич
Эдвард Тич создал один из самых пугающих образов в истории, который стал эталоном для поп-культуры.

Погиб в ноябре 1718 года в жестоком абордажном бою с английским военным флотом у берегов Северной Каролины. На его теле насчитали 5 пулевых и более 20 колотых ран.

Блокада крупного американского города Чарльстон в 1718 году. Его флот перекрыл гавань, взял в заложники пассажиров нескольких судов и удерживал их, пока испуганные горожане не передали пиратам ящик с дорогими медикаментами.

Тич сделал ставку на психологический террор. Перед боем он вплетал в свою длинную черную бороду конопляные фитили и поджигал их. Окутанный густым дымом, с кучей пистолетов на перевязи, он казался суеверным матросам выходцем из ада, поэтому многие корабли сдавались ему вообще без боя.

Сэр Фрэнсис Дрейк
Фрэнсис Дрейк не считал себя разбойником. Для Англии он был национальным героем и вице-адмиралом, а для Испании — опаснейшим государственным преступником.

Финал: Умер в 1596 году от дизентерии во время очередного военного похода в Карибском море. Его похоронили у берегов Панамы в свинцовом гробу, опустив его на дно океана.

Главный подвиг: Захват испанского галеона «Нуэстра Сеньора де ла Консепсьон» (прозванного «Какафуэго») в 1579 году. Дрейк вывез с него столько золота, серебра и драгоценностей, что чистая прибыль английской короны от этого похода превысила годовой бюджет всей страны.

Стиль и тактика: Дрейк сочетал пиратскую дерзость с талантом выдающегося флотоводца. Он первым из англичан совершил кругосветное плавание (1577–1580), нападая на испанские колонии там, где его никто не ожидал увидеть — со стороны Тихого океана.

Генри Морган
Генри Морган — самый успешный капер Карибского моря, который превратил морской разбой в высокодоходный и организованный бизнес.

Финал: Один из немногих пиратов, который полностью легализовался. Король Карл II простил ему былые грехи, возвел в рыцари и назначил вице-губернатором Ямайки. Морган умер в своей постели в 1688 году от цирроза печени.

Главный подвиг: Дерзкий сухопутный штурм и разграбление Панамы в 1671 году. Это был один из богатейших перевалочных пунктов испанского золота. Морган провел сотни своих людей через непроходимые джунгли и захватил хорошо укрепленный город.

Стиль и тактика: Отличался железной дисциплиной, расчетливым умом и жестокостью. Он редко нападал на корабли в море, предпочитая брать штурмом богатые прибрежные города и крепости, используя тактические хитрости и заложников.

Цин Ши
Цин Ши командовала самым многочисленным и организованным пиратским союзом в истории человечества.

Финал: Абсолютная победа над государством. Когда правительство поняло, что не может победить Цин Ши силой, ей предложили амнистию. Она сохранила все награбленные богатства, вышла на пенсию и открыла успешный дом для азартных игр, дожив до 69 лет.

Главный подвиг: Разгром карательного флота китайского императора династии Цин. Когда против нее отправили регулярную армию, ее пираты уничтожили правительственные корабли, взяли в плен адмиралов, а оставшихся матросов принудительно завербовали в свои ряды.

Стиль и тактика: Создала жесткий письменный кодекс законов для своих подчиненных. За неподчинение приказу, кражу из общей казны или насилие над пленными женщинами без разрешения полагалась немедленная смертная казнь через обезглавливание.

Уильям Кидд
Капитан Кидд — фигура трагическая. Он начинал как законный охотник на пиратов, но грань между каперством и разбоем оказалась слишком тонкой.

Главный подвиг: Захват огромного армянского торгового судна «Кедахский Купец» в 1698 году, шедшего под французским флагом с грузом шелка, муслина, золота и сахара. Этот захват стал для Кидда роковым, так как капитан судна оказался англичанином, а груз принадлежал влиятельным людям.

Стиль и тактика: В отличие от других, Кидд не был харизматичным лидером. На его корабле постоянно вспыхивали бунты, а сам он однажды в ярости убил своего канонира, ударив его железным ведром по голове. Его слава держится не на победах, а на слухах о кладах, которые он якобы закопал на островах Америки перед арестом.

Финал: Был предан своими богатыми покровителями в Лондоне, арестован и повешен в 1701 году. Его тело обмазали смолой, заковали в железную клетку и вывесили над рекой Темзой на 3 года в назидание другим морякам.

---

1. Առարկան ուսումնասիրելիս նշի՛ր քո ունեցած դժվարությունները։ (Ո՞ր թեմաները կամ խնդիրներն էին ամենաբարդը) շատ դժվար բաներ իմ համար չկային։
2. Առարկան ուսումնասիրելիս նշի՛ր քո ունեցած հաջողությունները։ (Ի՞նչը սկզբում չէր ստացվում, բայց հիմա հեշտությամբ ես անում) Անկյունները և եռանկյունները։
3. Համեմատի՛ր հանրահաշիվն ու երկրաչափությունը։ (Ո՞ր մեկն էր քեզ համար ավելի հոգեհարազատ, ավելի հետաքրքիր, և ինչո՞ւ) Երկրաչափությունը, քանի որ երկրաչափությունից ես այնպես բաներ էի անում, որ դժվար է պատկերացնել։
4. Նկարագրի՛ր, թե ինչպես ես հաղթահարել բարդ խնդիրները։ (Ի՞նչ ես արել, երբ դասը չես հասկացել կամ վարժությունը չի ստացվել) Չեմ հաղթահարել
5. Թվարկի՛ր այն նոր գիտելիքները, որոնք քեզ համար ամենատպավորիչն էին։ (Ո՞ր թեման, թեորեմը կամ բանաձևը քեզ զարմացրեց) Իմ համար ամենահետաքրքիրը եղավ Ջեոջեբռայում անիմացիանները։
6. Նշի՛ր, թե այս տարվա սովորածիցդ ինչը կարող ես կիրառել կյանքում։ (Որտե՞ղ ես տեսնում մաթեմատիկայի կապը իրական աշխարհի հետ) Ընդհանրապես ես մեծ մասը սովորածների այս տարվա ընթացքում մեծ հավանականությամբ օկտագործելու եմ ապագայում ծրագրավորման մեջ։
7. Գնահատի՛ր քո աշխատասիրությունն ու ուշադրությունը դասերի ժամանակ։ (Արդյո՞ք արել ես առավելագույնը, թե՞ տեղ-տեղ ալարել ես) 4/10
8. Նշի՛ր, թե ում հետ էիր ամենից հաճախ քննարկում կամ լուծում բարդ խնդիրները։ (Ընկերների՞դ, դասավանդողիդ՞, chatgpt-ին ես հարցրել, թե՞ տանեցիների հետ, և այլն ) Մայրիկի, պապիկի և chat gpt-ի հետ։
9. Ձևակերպի՛ր այն գլխավոր դասը, որը քեզ տվեց մաթեմատիկան։ ( Ինչպիսի՞ հմտություն ես ձեռք բերել, օրինակ՝ համբերություն և այլն) Ես հասկացել եմ, որ պետք է ծրագրերի մեջ ուշադրություն դարձնել աննկատ ֆունկցիաներին։

Փոխանցի՛ր մեկ կարևոր խորհուրդ հաջորդ տարվա յոթերորդցիներին։(Ի՞նչ անեն, որպեսզի հեշտ ու հաջողակ անցնեն այս դասարանի ծրագիրը, ինչ խորհուրդ կտաս)։ Ուշադրություն դարձրեք ֆունկցիաներին ջեոջեբռայի, ամենակարևորը՝ անիմացիան։

https://ավետիս.հայ/?p=643

https://ավետիս.հայ/?p=831

https://ավետիս.հայ/?p=1043

https://ավետիս.հայ/?p=1235

https://ավետիս.հայ/?p=1321

https://ավետիս.հայ/?p=1362

https://ավետիս.հայ/?p=1419

https://ավետիս.հայ/?p=872

https://ավետիս.հայ/?p=1488

https://ավետիս.հայ/?p=1544

https://ավետիս.հայ/?p=1560

https://ավետիս.հայ/?p=1621

https://ավետիս.հայ/?p=1676

https://ավետիս.հայ/?p=1709

https://ավետիս.հայ/?p=1748

https://ավետիս.հայ/?p=1778

https://ավետիս.հայ/?p=1844

Սիրելի սովորողներ, խնդրում եմ ներբեռնել Համաշխարհային պատմության դասագիրքը:

Առաջադրանք 1

ՆՈՐ ՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԱՌԱՋԱՑՈՒՄԸ ԵՎՐՈՊԱՅՈՒՄ/Էջ 81/

Սովորել եզրույթները

ԵԶՐՈՒՅԹՆԵՐ
Ժողովուրդների մեծ գաղթ — IV–VII դարերում Հռոմեական կայսրության տարածք ներխուժած ցեղերի տեղաշարժերի ընդհանուր անվանումը:
«Ժողովուրդների ճակատամարտ» — նշանավոր ճակատամարտ, որում հռոմեա–բարբարոսական միացյալ զորքը Կատալաունյան դաշտում պարտության մատնեց հոներին:
82
Վանդալիզմ — կանխամտածված կերպով մշակութային և նյութական արժեքների ոչնչացում։
Ֆրանկական թագավորություն — նախկին Հռոմեական կայսրության պրովինցիա Գալլիայում ֆրանկների ստեղծած պետություն։
Պապական մարզ — Հռոմի պապի աշխարհիկ պետությունը. ստեղծվել է 756 թ.,
գոյատևել է մինչև XIX դարի կեսերը:
ԲԱՌԱՊԱՇԱՐ
Սկանդինավյան թերակղզի — Թերակղզի Եվրոպայի հյուսիսում։
Գոթեր, սաքսոններ, լանգոբարդներ, վանդալներ, ֆրանկներ — Հին գերմանական ցեղեր:
Հոներ — Չինաստանից հյուսիս ապրող թյուրքալեզու քոչվոր ցեղեր։
Աթթիլա — հոների առաջնորդ. ստեղծել է հսկայածավալ տերություն, որը նրա
մահից հետո փլուզվել է։
Օդոակր — հռոմեական բանակի վարձկան բարբարոսների առաջնորդը։
Հռոմուլոս Ավգուստուլուս — Արևմտյան հռոմեական կայսրության վերջին կայսրը։
Քլոդվիգ — ֆրանկների նշանավոր առաջնորդ, գահակալել է 486–511 թթ.։
Մայորդոմ — ֆրանկների պետությունում արքայական կալվածքների կառավարիչը։
Պիպին Կարճահասակ — Կարոլինգների արքայատոհմի հիմնադիրը. հեղաշրջման միջոցով մայորդոմից դարձել է թագավոր։
Կարլոս Մեծ — Ֆրանկական թագավորության նշանավոր արքա, գահակալել է
768–814 թթ.։

Պատասխանել հարցերին

Որտե՞ղ էին ապրում գերմանական ցեղերը։ Թվարկի՛ր նրանցից մի քանիսին։ Կենտրոնական ԵՎրոպայում Ո՞րն էր նրանց գլխավոր զբաղմունքը։ Օգտվելով
սկզբնաղբյուրից՝ բնութագրի՛ր հին գերմանացիներին։

Որտե՞ղ էին ապրում գոթերը: Ի՞նչ ցեղային միությունների էին բաժանված նրանք:
Ե՞րբ է սկսվել Ժողովուրդների մեծ գաղթը: 4-7 դարերը ԵՎրոպայում համարվումեր գաղթի դարաշրջան
Փորձի՛ր ներկայացնել մեծ գաղթի պատճառները: Կլիմայի սառուցումը, աճող բնակչություն

Վերհիշե՛ք, թե երբ է Հռոմեական կայսրությունը բաժանվել երկու մասի: 255 Հռոմեական կայսրությունը բաժանվում է արևելյան և արևմտյան կայսրությունների
Ովքե՞ր էին սպառնում Հռոմ քաղաքին։ Սկզբից վեսթ գոթերը ապա վանդալները
Ի՞նչ է նշանակում վանդալիզմ: Մշակութային և նյութական արժեքների կանխամտածված ոչնչացվուցում ն

451 թ. ի՞նչ հայտնի ճակատամարտ է տեղի ունեցել:
Իսկ Հայաստանո՞ւմ: 451 թվին կատարամյալ դաշտում գերմանական դաշտում հռոմեագերմանական զորքը պառտության մատնեցին հոներին

Ի՞նչ պետություն է Քլոդվիգը ստեղծել և որտե՞ղ:

Ինչո՞ւ էին Քլոդվիգի հաջորդներին անվանում «ծույլ թագավորներ»:
Ի՞նչ հանգամանքներում և ե՞րբ է ստեղծվել պապական պետությունը։
Ո՞վ է համարվում Կարոլինգների արքայատոհմի հիմնադիրը:

՞րբ է գահակալել Կարլոս Մեծը:
Քարտեզի վրա ցո՛ւյց տուր նրա նվաճած տարածքները:
Ի՞նչ նշանակություն է ունեցել «Կարոլինգյան վերածննդի» մշակույթը:

ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
Օգտվելով դասանյութից՝ փորձի՛ր պարզաբանել, թե ինչ նպատակներ էր
հետապնդում Կարլոս Մեծը։
ԱՐԺԵՔ ԵՎ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ
1. Քո կարծիքով մեր օրերում գոյություն ունի՞ «վանդալիզմ» երևույթը: Բե՛ր մի
քանի օրինակ։
2. Ի՞նչ նշանակություն է ունեցել «Ժողովուրդների ճակատամարտը» Եվրոպայի
համար:
3. Ի՞նչ դեր է խաղացել Ժողովուրդների մեծ գաղթը համաշխարհային պատմության մեջ

Առաջադրանք 2

|ԲՅՈՒԶԱՆԴԻԱՆ/էջ 88/

ԵԶՐՈՒՅԹՆԵՐ
Բյուզանդիա — Հռոմեական կայսրության իրավահաջորդ Արևելյան Հռոմեական կայսրությունը: Գոյություն է ունեցել 395–1453 թթ., անվանումը ստացել է Բյուզանդիոն քաղաքի անունից։
Քաղաքացիական իրավունքի հավաքածու — Հուստինիանոս I–ի հրամանով
հռոմեական կայսրերի հրապարակած օրենքների հիման վրա 534 թ.
կազմված օրենսգիրք։
Լատինական կայսրություն — խաչակիրների կողմից ստեղծված պետություն
Բյուզանդիայի տարածքում։ Գոյություն է ունեցել 1204–1261 թթ.։
ԲԱՌԱՊԱՇԱՐ
Հուստինիանոս I — բյուզանդական կայսր, գահակալել է 527–565 թթ., նրան
անվանել են «Վերջին հռոմեացի կայսր»։
Սուրբ Սոֆիայի տաճար — կայսրության գլխավոր քրիստոնեական տաճարն էր. կառուցումն ավարտվել է 537 թ., համաշխարհային մշակույթի
գլուխգործոցներից է։
Վասիլ I — Հայկական կամ Մակեդոնական հարստության հիմնադիրը, գահակալել է 867–886 թթ.։ Արքայատոհմն իշխել է 867–1056 թթ.։
Կոստանդին VII Ծիրանածին — Հայկական արքայատոհմի նշանավոր կայսր։
Մանազկերտի ճակատամարտ — Բյուզանդիայի ապագայի վրա վճռորոշ
հետևանքներ թողած ճակատամարտ. տեղի է ունեցել 1071 թ. Հայաստանի
տարածքում՝ Մանազկերտ քաղաքի մոտ։
Պեչենեգներ — թյուրքական քոչվոր ցեղեր, ապրում էին Վոլգա և Դոն գետերի
շրջանում։
Էնրիկո Դանդոլո — Վենետիկի հանրապետության կառավարիչ 1192–1204 թթ.,
Լատինական կայսրության հիմնադիրներից

Վերհիշի՛ր, թե երբ է Հռոմեական կայսրությունը բաժանվել երկու մասի։
Որտեղի՞ց է առաջացել Բյուզանդիա անունը:

Ի՞նչ նշանակություն ուներ Կոստանդնուպոլիս քաղաքը քրիստոնյաների համար։

Փորձի՛ր մեկնաբանել, թե ինչու է Բյուզանդիան համարվում տերություն:
Ովքե՞ր էին ընտրում բյուզանդական կայսրին:

Ո՞վ էր Հուստինիանոսը։ Ի՞նչ նպատակներ էր հետապնդում նա:
Ե՞րբ է կազմվել «Քաղաքացիական իրավունքի հավաքածուն»:

Հայ նշանավոր ո՞ր ճարտարապետն է վերականգնել Ս. ­Սոֆիայի
տաճարի գմբեթը:

Ի՞նչ տարածքներ նվաճեցին արաբները Բյուզանդիայից:
Ո՞վ էր Հայկական (Մակեդոնական) արքայատոհմի
հիմնադիրը: Ինչպե՞ս նա հասավ կայսերական աստիճանի:

Ինչո՞վ է հայտնի Կոստանդին VII Ծիրանածին
կայսրը:
Ե՞րբ է բացվել Կոստանդնուպոլսի համալսարանը:

Ովքե՞ր էին թյուրք–սելջուկները և պեչենեգները:
Ե՞րբ է տեղի ունեցել Մանազկերտի ճակատամարտը:
Ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ այն:

Ե՞րբ է սկսվել խաչակրաց չորրորդ արշավանքը:
Ե՞րբ ստեղծվեց Լատինական կայսրությունը

ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ ՀԱՐՑԵՐ
1. Հիշի՛ր, թե ինչպես էին անվանում այն պետությունը, որի արքան միաժամանակ և՛ աշխարհիկ, և՛ հոգևոր առաջնորդ էր:
2 Որո՞նք էին կայսերական իշխանության առանձնահատկությունները Բյուզանդիայում:
3. Ի՞նչ տարածքներ նվաճեց Բյուզանդիան Հուստինիանոս I–ի օրոք։
4. Ինչո՞ւ խաչակիրները Երուսաղեմն ազատագրելու փոխարեն գրավեցին Կոստանդնուպոլիսը:
5. Քո կարծիքով ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ խաչակրաց IV արշավանքը:
6. Կա՞ արդյոք կապ խաչակրաց արշավանքների և Բյուզանդական կայսրության անկման միջև:
ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Փաստերով հիմնավորի՛ր, որ Հայկական արքայատոհմի օրոք Բյուզանդիան
կրկին հզորացել էր:
2. Ի տարբերություն Արևմտահռոմեական կայսրության՝ Բյուզանդիան գոյություն ունեցավ ևս հազար տարի. ինչո՞ւ դա նրան հաջողվեց:
3. Փորձի՛ր ներկայացնել Բյուզանդական կայսրության անկման պատճառները:
ՆՊԱՏԱԿԱՅԻՆ ԽՈՍՔ
1. Քո կարծիքով ինչո՞ւ են Հուստինիանոսին անվանել «վերջին հռոմեացի
կայսր»։
2. Ներկայացնել Հուստինիանոս I–ի պատմական կերպարը: Պատմական ո՞ր
կերպարների հետ կարող ես համեմատել նրան։ Իսկ Թեոդորա կայսրուհո՞ւն։
ԱՐԺԵՔ ԵՎ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ
1. Հուստինիանոսն իր օրենսգիրքը կազմեց նախկինում ստեղծված օրենքներից,
այլ ոչ թե գրել տվեց նոր օրենքներ։ Գնահատի՛ր նրա այդ մոտեցումը։
2. Գնահատի՛ր Բյուզանդիայի դերը համաշխարհային պատմության մեջ

Առաջադրանք 3

|ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԸ ՄԻՋՆԱԴԱՐՈՒՄ/էջ 96/

ԵԶՐՈՒՅԹՆԵՐ
Հին Ռուսիա (Կիևյան Ռուսիա) — արևելյան սլավոնների պետությունը:
«Ռուսսկայա պրավդա» — ռուսական առաջին գրավոր օրենսգիրքը։
Մեծ իշխան — Հին Ռուսիայում պետության ղեկավարը։
Ռուսաստան — XV–XVI դարերում ստեղծված ռուսական պետությունը։
Ցար — Ռուսաստանում 1547–1721 թթ. պետության ղեկավարի տիտղոսը:
Երկրային ժողով — դասային ներկայացուցչական ժողովը Ռուսաստանում:
Դինաստիական ամուսնություն — արքայատոհմերի միջև ամուսնություն, որի
նպատակը պետությունների փոխհարաբերությունների ստեղծումն է։
ԲԱՌԱՊԱՇԱՐ
Արևելյան սլավոններ — Արևելյան Եվրոպայում ապրող սլավոնական ցեղեր։
Պոլյաններ — արևելյան սլավոնների ցեղերից։
Օլեգ — Նովգորոդի իշխան, Կիևյան Ռուսիայի հիմնադիրը։
Վլադիմիր — Մեծ իշխան. գահակալել է 980–1015 թթ.:
Յարոսլավ Իմաստուն — Մեծ իշխան. գահակալել է 1019 –1054 թթ.։
Իվան Ահեղ — Ռուսաստանի առաջին ցարը. գահակալել է 1533–1584 թթ.։
Ռոմանովների արքայատոհմ — իշխել է Ռուսաստանում 1613–1917 թթ.։
Կիև — Հին Ռուսիայի մայրաքաղաք. այժմ՝ Ուկրաինայի մայրաքաղաքը։
Մոսկվա — ռուսական նշանավոր քաղաք, որի շուրջ միավորվեցին ռուսական
հողերը, և առաջացավ Ռուսաստան պետությունը:
ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ: Մտապատկերում
Պատմական իրադարձությունները հիշելու լավագույն միջոցը դրանց
ժամանակագրական գրառումն է:
1. Նյութն ընթերցելիս լրացրո՛ւ աղյուսակը։ Աղյուսակ 1
Պատասխանել հարցերին

Ո՞րն էր Օլեգի` Կիևը գրավելու պատճառը:
Արդարացնո՞ւմ ես Օլեգի նվաճողական գործողությունը։

Ովքե՞ր էին կառավարում Կիևյան պետությունը:
Իսկ ի՞նչը նպաստեց ռուսական պետության հզորացմանը:

Հայաստանում քրիստոնեությունը պետական կրոն հաստատվելուց
քանի՞ տարի հետո է այն հաստատվել Հին Ռուսիայում:

Փորձի՛ր մտաբերել, թե որն է հայերեն թարգմանված առաջին գիրքը,
և որ թվականներին է այն թարգմանվել: Դրանից մոտավորապես որքա՞ն ժամանակ հետո է այն թարգմանվել ռուսերեն:

Վերհիշի՛ր քեզ հայտնի այլ երկրների օրենսգրքեր:
Պատմական ո՞ր կերպարների հետ կարող ես համեմատել Յարոսլավ Իմաստունին:

Ո՞րն էր Իվան Ահեղի՝ ահաբեկության քաղաքականություն վարելու նպատակը: Ի՞նչ հետևանք ունեցավ այն:
Իսկ ինքը հասա՞վ իր նպատակին:

ՎԵՐԱՐՏԱԴՐՈՂԱԿԱՆ ԵՎ ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ ՀԱՐՑԵՐ
1. Ի՞նչ է ցեղային միությունը:
2. Որտեղի՞ց է առաջացել «Ռուսիա» անվանումը:
3. XIV դարում ովքե՞ր սկսեցին կրել Մեծ իշխանի տիտղոսը:
4. Ի՞նչ էր նշանակում «ցար» տիտղոսը: Ովքե՞ր են կրել այդ տիտղոսը:
5. Մեկնաբանի՛ր «Երկրային ժողով» եզրույթը:
6. Մեկնաբանի՛ր «արքայատոհմ» եզրույթը: Բե՛ր արքայատոհմի երկու օրինակ:
7. Քո կարծիքով ինչո՞ւ մոնղոլները կարողացան հեշտությամբ նվաճել Ռուսիան:
8. Ի՞նչը նպաստեց Մոսկվայի դերի ու հեղինակության բարձրացմանը:
9. Համեմատե՛ք ձեր լրացրած աղյուսակ 1–ը և փոխադարձաբար լրացրե՛ք այն:
10. Ըստ ձեր ժամանակագրական գրառման՝ փորձե՛ք.
– գտնել կապեր գրառված դեպքերի միջև,
– ցույց տալ դրանց միջև եղած պատճառահետևանքային կապերը:
11. Ըստ ձեր ժամանակագրական գրառման՝ պատասխանե՛ք հարցերին.
– Ո՞ր թվականներին է կառավարել Մեծ իշխան Յարոսլավը:
– Ե՞րբ է կառավարել Իվան Ահեղը:
– Ե՞րբ է հաստատվել Ռոմանովների արքայատոհմը:

ՀԵՏԱԶՈՏԱԿԱՆ
1. Օգտվելով դասանյութից, այլ գրականությունից և համացանցի նյութերից՝
ներկայացրե՛ք և գնահատե՛ք Իվան Ահեղի պատմական կերպարը:
2. Ուսումնասիրե՛ք և ներկայացրե՛ք միջնադարյան Ռուսաստանի մշակութային
մի քանի դրվագ:
ԱՐԺԵՔ ԵՎ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ
1. Խմբով քննարկե՛ք և պարզաբանե՛ք, թե ինչ նշանակություն ունեցավ քրիստոնեության ընդունումը Կիևյան Ռուսիայի համար: Օգտագործե՛ք Հայաստանի, Բյուզանդիայի և այլ երկրների օրինակը:
2. Ի՞նչ դեր են ունեցել անհատները Ռուսաստանի կազմավորման ու հզորացման գործում: Պատասխանդ հիմնավորելու համար անդրադա՛րձ կատարիր
երկու–երեք անհատների և նրանց կատարած մի քանի կարևոր քայլերին:
3. Որքանո՞վ ես համամիտ Մեծ իշխան Յարոսլավին «Իմաստուն» մականուն
տալուն: Հիմնավորի՛ր պատասխանդ՝ բերելով երկու–երեք փաստարկ:

Գարնան անուշ աղմուկով,
Գարնան երգով դու եկար.
Փայլով, փառքով ու շուքով,
Խնդությունով խելագար…

Սիրտըս անուշ խոցեցիր
Արևավառ քո սրով,
Սև օրերըս այրեցիր
Գեղեցկությամբ ու սիրով։

Սիրտըս լիքն էր մութ մեգով,
Սիրտըս թույլ էր ու տկար,—
Գարնան անուշ աղմուկով,
Գարնան երգով դու եկար…

Կախարդական մի շղթա կա երկնքում՝
Աներևույթ, որպես ցավը խոր հոգու.
Իջնում է նա հուշիկ, որպես իրիկուն,
Օղակելով լույս աստղերը մեկ֊մեկու։
Մեղմ գիշերի գեղագանգուր երազում՝
Այն աստղերը, որպես մոմեր սրբազան,
Առկայծում են կարոտագին, երազուն՝
Հավերժաբար իրար կապված և բաժան։
Ես ու դու էլ շղթայված ենք իրարու.
Կարոտավառ երազում ենք միշտ իրար,
Միշտ իրար հետ, բայց միշտ բաժան և հեռու,
Աստղերի պես և՛ հարազատ, և՛ օտար…

Անծանոթ բառեր