Հնչյունաբանություն
1 . Տրված բառերի մեջ մտնող հնչյունները գրի՛ր:
Օրինակ`
հարևան- հ, ա, ր, է, վ, ա, ն:
Յուրաքանչյուր– յ ու ր ա ք ա ն չ յ ու ր, արհամարհել– ա ր հ ա մ ա ր է լ, ակնդետ– ա կ ը ն դ է տ, լուսնկա– լ ու ս ն ը ն կ ա, ուղևորվել– ու ղ է վ օ ր է լ, երկաթյա– յ է ր կ ա թ յ ա, Սեբաստիա– ս է բ ա ս տ ի ա, հիացմունք– հ ի յ ա ց մ ու ն ք:
2. Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ:
… հնչյունները ձայնավորներ են:
Յ, մ, ն, լ, ր, ռ, վ, ղ, զ, ժ, բ, գ, դ, ձ, ջ հնչյունները ձայնեղ բաղաձայններ են:
Ֆ, խ, ս, շ, հ, պ, փ, կ, ք, տ, թ, ծ, ց, ճ, չ հնչյունները խուլ բաղաձայններ են:
3. Գրի՛ր տրված պայմաններին բավարարող հինգական բառ:
ա) Սկսվեն ձայնավորով և ավարտվեն խուլ բաղաձայնով: Աշխարհ, անորակ, ակ, էշ, ամպ
բ) Սկսվեն ձայնավորով և ավարտվեն ձայնեղ բաղաձայնով: Արջ, երազ, ուժ, եզ, աղ
գ) Սկսվեն ձայնեղ բաղաձայնով և ավարտվեն ձայնավորով: Բու, Դու, ձու, բազե,
դ) Սկսվեն խուլ բաղաձայնով և ավարտվեն ձայնավորով: Պապի, տատի, կատու, սոսի
ե) Սկսվեն և ավարտվեն ձայնավորով: Ապակի, երկու, ինը, ոզնի, Իրինա
- Գրի՛ր տրված պայմաններին բավարարող հինգական բառ:
ա) Սկսվեն և ավարտվեն ձայնեղ բաղաձայնով: բադ, գազ, զանգ, գանգ, գանձ
բ) Սկսվեն ձայնեղ բաղաձայնով և ավարտվեն խուլով: Բակ, բաս, բաշ, դատ, ժամանակ
գ) Սկսվեն և ավարտվեն խուլ բաղաձայնով: Պուպուշ, խաշ, սունկ, ճանճ, շաշ
դ) Սկսվեն խուլ բաղաձայնով և ավարտվեն ձայնեղով: կարագ, խաղ, սազ, խեժ, ծարավ
5. Գրի՛ր թե նախորդ վարժության մեջ առաջադրված ո՞ր պահանջին է համապատասխանում տրված բառերից յուրաքանչյուրը:
Որակ–3ա, ոզնի–3դ, երանգ-3բ, եղևնի-3դ, տերև-4դ, ճանապարհ–4գ, կաթսա–3դ, արոտ–3ա:
- Հատ-հատ արտասանի՛ր տրված խուլ բաղաձայնները. ո՞ր շարքի հնչյունները կանվանես շնչեղ խուլ (պատասխանդ պատճառաբանի՛ր):
Բ շարքը լրացրո՛ւ:
Ա. Բ.
պ փ
կ ք
տ ց
ծ թ
ճ չ
- Տրված հնչյունները բաժանի՛ր երեք շարքի և անվանի՛ր շարքերից յուրաքանչյուրը:
Բ, ծ, գ, փ, ճ, դ, պ, ձ, ջ, կ, ք, տ, թ, ց, չ:
| Ձայնեղ | Խուլ | Շնչեղ խուլ |
| Բ, գ, դ, ձ, ջ | Ծ, ճ, պ, կ, տ | Փ, ք, թ, ց, չ |
- Բարձրաձայն արտասանի՛ր տրված հնչյունները (ուշադրությո՛ւն դարձրու լեզվիդ, շրթունքներիդ): Փորձի՛ր բացատրել, թե այս խմբավորումն ինչի՛ հիման վրա է կատարել:
1. Մ, բ, փ: շրթերը պետք է կպցնել պ, ֆ, վ
2. Լ, ր, տ, զ, շ, թ, ձ, ծ, ց, ջ, չ: լեզվով ենք արտաբերում ն, դ, ճ, ս, ժ, ո
3. Գ, կ, ք, խ: կոկորդով ղ
- Հետևյալ հնչյունները տեղադրի՛ր նախորդ վարժության շարքերում:
Ն, վ, ֆ, դ, պ, ճ, ս, ժ, ղ, ո: